با توجه به اظهارات شب گذشته رئیس‌جمهور و صحبت‌های امروز وزیر اقتصاد، به نظر می‌رسد تصمیم‌گیری درباره تغییر قیمت بنزین به مراحل جدی‌تر رسیده است. چهار سناریوی احتمالی برای قیمت بنزین مطرح شده که احتمال اجرای آن‌ها وجود دارد.
اظهارات رئیس‌جمهور و وزیر اقتصاد: مقدمه‌ای برای تغییرات؟
رئیس‌جمهور، مسعود پزشکیان، شب گذشته در سخنانی به موضوع ناترازی بنزین اشاره کرد و اظهار داشت:
“بنزین گران را وارد می‌کنیم اما با قیمت هزار و پانصد تومان یا ۳ هزار تومان می‌فروشیم. هیچ کارشناسی این روند را نمی‌پذیرد. مشکل بنزین باید با توجه به معیشت مردم حل شود. کسری بودجه برای واردات بنزین، تورم ایجاد می‌کند و به اقشار پایین ضربه می‌زند.”
همچنین، در پاسخ به احتمال عدم تخصیص ارز توسط مجلس برای واردات بنزین، او تأکید کرد:
“اگر ارز کافی تخصیص داده نشود، بنزین گران خواهد شد و این وضعیت باید از طریق راهکارهایی جبران شود.”
صبح امروز، عبدالنصیر همتی، وزیر اقتصاد، نیز در همایش بیمه با اشاره به قاچاق بنزین و واردات گسترده، تصریح کرد:
“هیچ منطقی نمی‌پذیرد که ما با این حجم قاچاق بنزین روبه‌رو باشیم و همزمان مجبور به واردات شویم. وقت اصلاحات رسیده است و باید به سمت رفع ناترازی‌ها برویم.”
سناریوهای احتمالی برای قیمت بنزین در سال ۱۴۰۴
با توجه به سخنان رئیس‌جمهور و مسئولان دولتی، بررسی چهار سناریوی محتمل نشان می‌دهد که تغییرات قیمتی تقریباً اجتناب‌ناپذیر است:
۱. ادامه وضعیت فعلی با تخصیص ارز برای واردات
- شرح: حفظ قیمت فعلی بنزین (۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان) و تأمین ارز موردنیاز برای واردات.
- چالش‌ها:
- نیاز به تأمین ۶ میلیارد دلار ارز در سال آینده.
- فشار بر بودجه دولت و مخالفت مجلس با تخصیص این مقدار ارز.
- نتیجه: احتمال اجرای این سناریو بسیار کم است.
۲. تعیین نرخ سوم برای بنزین مازاد بر سهمیه
- شرح:
- ۶۰ لیتر سهمیه ۱۵۰۰ تومانی و ۱۰۰ لیتر سهمیه ۳۰۰۰ تومانی.
- مصرف مازاد (بیش از ۱۶۰ لیتر) با نرخ آزاد نزدیک به قیمت فوب خلیج فارس.
- مزایا:
- کاهش ناترازی و قاچاق بنزین.
- کاهش واردات بنزین به صفر.
- چالش: ممکن است برای مصرف‌کنندگان پرمصرف فشار اقتصادی ایجاد کند.
۳. تغییر نظام سهمیه‌بندی بر اساس افراد به‌جای خودرو
- شرح:
- سهمیه بنزین یارانه‌ای به افراد اختصاص می‌یابد.
- امکان فروش سهمیه برای افراد بدون خودرو.
- مزایا:
- عادلانه‌تر و با قابلیت تنظیم بهتر.
- امکان عرضه بنزین غیرسهمیه‌ای با نرخ واحد.
- چالش: نیاز به ایجاد زیرساخت و مقابله با سوءاستفاده احتمالی.
۴. افزایش نسبی قیمت با حفظ نظام فعلی سهمیه‌بندی
- شرح: افزایش ۳۰ تا ۵۰ درصدی قیمت بنزین سهمیه‌ای و آزاد، همراه با احتمال تعیین نرخ سوم.
- مزایا: مدیریت مصرف از طریق افزایش قیمت و کاهش ناترازی.
- چالش: ممکن است تأثیرات تورمی به‌دنبال داشته باشد.
جمع‌بندی و مسیر پیش رو
اگرچه تصمیم نهایی هنوز اعلام نشده، اما دولت به وضوح در حال آماده‌سازی افکار عمومی برای تغییرات احتمالی است. همان‌طور که فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، پیش‌تر اشاره کرد: “دولت در خصوص قیمت حامل‌های انرژی مردم را غافلگیر نخواهد کرد.”
در کنار سیاست‌های قیمتی، توجه به راهکارهای غیرقیمتی نظیر نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی، جایگزینی خودروهای فرسوده، و توسعه سوخت‌های جایگزین می‌تواند به کاهش ناترازی بنزین کمک کند. تصمیمات پیش رو نه تنها بر مصرف بنزین، بلکه بر معیشت و رفاه عمومی جامعه نیز تأثیرگذار خواهد بود.
